Розничные цены на АЗС за 1 литр 20.10 пт Сейчас Утро День Вечер 20.10 Нацбанк Покупка Продажа Кросс-курсы
АИ-95 1.23 0.63 0.53 0.36
Ветер
СЗ 2 м/с
Влаж. 88 %
USD 1.96 1.95 1.96 EUR/USD 1.18
АИ-92 1.15 0.59 0.59 0.34 EUR 2.31 2.30 2.32 USD/EUR 0.85
ДТ 1.27 0.65 0.55 0.38 RUR 0.03 3.38 3.42 USD/RUR 57.56
Марка
BYR
USD
EUR
RUR
t, C°
+3
+3
+10
+4
cy
BYR
BYR
BYR
Все курсы.

Карусь Каганец: барысаўскі след

01.02.2015 12:41 | Славутыя землякі | 4 | |
Рейтинг статьи: 5 (голосов: 1)
Барысаўская зямля багатая на літаратурныя таленты. Адсюль паходзяць аўтар тэкста да гімна БССР Міхась Клімковіч, яўрэйскі паэт Ізі Харык, “нашаніўскі” аглядальнік і пісьменнік Язэп Шпэт, паэт з Ратуціч Рыгор Хацкевіч і адзін з самых яскравых сучасных беларускіх аўтараў Юрый Станкевіч, тут працаваў дзіцячы пісьменнік Янка Мрый, гасцілі класікі беларускай літаратуры Янка Купала і Пятрусь Броўка. 

Але пра барысаўскі след аднаго з пачынальнікаў нацыянальнай мастацкай літаратуры Каруся Каганца амаль нідзе не ўзгадваецца. А ён між іншым пражыў у Барысаўскім павеце апошнія шэсць гадоў свайго жыцця.

Нацыянальная свядомасць Каруся Каганца мае свае вытокі з сям’і: яго бацька Караль Кастравіцкі ўдзельнічаў у паўстанні 1863 – 1864 гг. і ў ліку тысяч іншых патрыётаў быў сасланы ўглыб Расіі. Менавіта ў табольскай ссылцы 10 лютага 1868 г. і з’явіўся на свет Карусь. Калі малому споўнілася шэсць гадоў, сям’і дазволілі вярнуцца на радзіму. Але нягоды Кастравіцкіх на гэтым не спыніліся: хутка памёр бацька і хлопцу давялося з маленства працаваць пастушком. Тым не менш пазней сям’я выпрасталася з грашовых цяжкасцяў, і Карусь здолеў павучыцца ў Мінску, Маскве, Пецярбурзе.

Літаратурнай дзейнасцю Каганец пачынае займацца ў 1893 г., а ў 1902–1903 гг. становіцца адным з арганізатараў Беларускай сацыялістычнай грамады. У першай беларускай палітычнай арганізацыі Карусь Каганец меў выключны аўтарытэт – быў старэйшым за лідараў Грамады братоў Луцкевічаў і Вацлава Іваноўскага. Зрэшты, узрост не спыніў пісьменніка перад актыўным удзелам у рэвалюцыйнай барацьбе. У 1905 г. за арганізацыю мітынга на Койданаўшчыне Каруся арыштавалі, паўгады ён адсядзеў у Мінскай турме. Палітычную актыўнасць 1905 г. прыпомнілі пісьменніку яшчэ раз ў 1910 г., засудзіўшы яшчэ на год. Да гэтага часу Карусь Каганец ужо стаў даволі вядомым драматургам – яго п’еса “Модны шляхцюк” ставілася многімі беларускімі тэатральнымі суполкамі.


Дзеячы беларускага нацыянальнага руху. Карусь Каганец - у цэнтры

Вызвалілі Каруся Каганца ўлетку 1911 г., аднак толькі напачатку 1912 г. ён знайшоў магчымасць стала зарабляць. Карусь Каганец уладкаваўся ўпраўляючым да пана Копаця у фальварак Жортай, каля мястэчка Багданава (знаходзіцца паміж Лепелем і Барысавам). Сюды пераехала і сям’я пісьменніка: жонка, сын Мірон і дочкі Галіна і Мілена. 

Пра літаратурную творчасць Каганца на Барысаўшчыне вядома нямнога. На 1914 г. прыходзіцца яго апошні датаваны верш пра вольную працу на роднай зямлі “Песня зіме”:

Воўк па лесе рышча,
Шуміць ліст дубовы,
Вецер ў полі свішча,
Мужык едзе ў дровы.
Ой, зіма, ой, зіма!
Зіма сердзіцца!
Дравец ён прывёзшы,
Насячэ, наколе;
Трушанкі нарэжа,
Скаціну напое…

Аднак не толькі літаратурай жыў Каганец ў фальварку Жортай. Варта было весці панскую гаспадарку, да таго ж з пачаткам Першай сусветнай вайны клопатаў дадалося: мясцовыя сяляне, мабілізаваныя на вайну пісалі яму, бо мелі давер да ўпраўляючага фальваркам. Хтосьці дасылаў праз Кагуся грошы для сям’і, хтосьці проста дзяліўся сваімі франтавымі нягодамі. Вайна перакуліла звыклае жыццё старога рэвалюцыянера Каруся Каганца. Прадчуваючы новыя рэвалюцыйныя падзеі, ён усё часцей бывае ў Менску, актыўна ўдзельнічае ў беларускім нацыянальным руху.

Змітрок Бядуля ўзгадваў: «Я памятаю Каганца з 1917 г., калі ён пасьля Лютаўскай рэвалюцыі пехатою прыйшоў у Менск з свайго хутару пад Койданавам... У яго быў выгляд імяніньніка: радасны, бадзёры, хоць яму было ўжо за 50 гадоў. “Вось цяпер надышоў час i нам, беларусам, працаваць”, — гаварыў ён».

Карусь Каганец старшынаваў на з’ездзе беларускіх нацыянальных арганізацый у Менску 25-27 сакавіка 1917 г., друкаваўся ў тыднёвіку “Вольная Беларусь”, вітаў абвяшчэнне Беларускай народнай рэспублікі.

Аднак 20 мая 1918 г. жыццё беларускага патрыёта нечакана перарвалася. Памёр раптоўна ў сваіх родных у Прымагіллі, і нават жонка і дзеці не змаглі прысутнічаць на пахаванні.
Аляксандр Лапо
Система OrphusЕсли вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Комментарии к новости (4)
***
02.02.2017 22:45:16
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
04.02.2017 18:04:21
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
07.02.2017 17:25:43
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
07.02.2017 19:47:59
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
Написать комментарий
Ваше имя:
E-mail:
Введите текст
на картинке:
Сообщение:
Внимание! Комментарии, нарушающие законы РБ,
содержащие оскорбления и ненормативную лексику, без предупреждения удаляются администрацией сайта. Если информация, содержащаяся в комментариях, нарушает ваши права, оскорбляет честь и достоинство или наносит урон деловой репутации, сообщите об этом в редакцию по e-mail: admin@ex-press.by
Еще в разделе «Славутыя землякі»
01.07.2015 20:18 | 3 |
Мікалай Шатаў: барысаўскі асілак
01.02.2015 12:41 | 4 |
Карусь Каганец: барысаўскі след
11.01.2015 22:50 | 3 |
Уладзімір Свірскі: барысаўчанін на канскай чырвонай дарожцы
06.01.2015 14:59 | 1 |
Старабарысаўская старонка Андрэя Грамыкі
21.12.2014 14:03 | 1 |
Віктар Кульбачэнка: скарыцель Эверэста
14.12.2014 12:42 | 4 |
100 гадоў барысаўскага футбола
02.11.2014 23:28 | 2
Янка Маўр: шляхам да Беларусі праз Бытчу
18.10.2014 9:20 |
Прыгоды беларускага гімна
Новости региона Новости читателей
19.10.2017 12:38 | |
Строительные недочеты превращают жизнь людей в доме №54 по улице Брилевской в кошмар.
19.10.2017 19:41
Об этом сообщил начальник отдела предпринимательства комитета экономики Миноблисполкома Денис Курленко.
19.10.2017 14:12
Он не сообщал о плохом качестве питьевой воды.
18.10.2017 14:32
14 октября на предприятии отравились работницы.
18.10.2017 14:12 |
Проект «Белорусского детского фонда» реализуется в Восьмом микрорайоне города.
18.10.2017 18:33
Поработать или перечислить деньги на специальный счет предлагают городские власти.
18.10.2017 12:03
На сцене ДК БЕЛАЗ выступят белорусские артисты, а также гости из России и Украины.
17.10.2017 16:17
Разыскать хулигана, взобравшегося на крышу чужого автомобиля, помогла видеозапись.
Спадчына

Гэты дзень у гісторыі

28 жніўня 1920 г. – у Барысаве прайшоў першы суботнік.
  

Помнікі Барысаўскага края

Падчас раскопак у Барысаве не ўдалося адшукаць рэшткаў старажытнага горада XII ст. – яго ў 1968 г. адкрыў археолаг Георгій Штыхаў на месцы сучаснага Стара-Барысава. З некаторых прадметаў, выяўленых на гэтых раскопках, пачынаецца экспазіцыя музея. Сярод экспанатаў грабяні з ласінага рогу, спражкі, пярсцёнкі і многае іншае.  

Славутыя землякі

Гісторыя цяжкай атлетыкі ў Барысаве пачалася задоўга да ўсталявання сусветнага рэкорда Андрэем Арамнавым на Алімпійскіх гульнях-2008 у Пекіне. У далёкі міжваенны час на ўвесь свет гучала імя барысаўскага асілка Мікалая Шатава.  

Нататкі пра Барысаў

«Слава геніяльнаму правадыру і бацьку перамогі» - еx-Press.by гартае старонкі барысаўскай і смалявічскай раённых газет за пачатак ліпеня 1945 года.  

Барысаўскія вёскі

Электронная бібліятэка Кангрэса Злучаных Штатаў Амерыкі змяшчае цікавую калекцыю фотаздымкаў расійскага навукоўца і фатографа Сяргея Міхайлавіча Пракудзіна-Горскага, які ў 1912 годзе з'дзейсніў падарожжа ў барысаўскі край.  

Страва тыдня

Самыя чыстыя і цудоўныя плады, моцныя, не мятыя кладуць у дзесяцігарцавае барыла (ёмістую бочку недзе на 30 літраў – А. Л.), а паміж імі – слаі чабору і мяты, каб яблыкі ці грушы не дакраналіся адзін да аднаго.  
Опрос
Как вы оцениваете свой уровень жизни?
Живем в роскоши
Живем в достатке
Хватает только на самое необходимое
Экономим постоянно
Еле сводим концы с концами
Результаты
Конвертер валют
BLR
USD
1.9577
EUR
2.3106
RUR
0.034011
PLN
0.54648
CZK
0.090026
UAH
0.073848
iPuzzle
Мнения авторов опубликованных материалов могут не совпадать с мнением администрации сайта. При любом использовании материалов сайта ссылка (для интернет-ресурсов - гиперссылка)
на ex-Press.by обязательна! Ответственность за содержание рекламных объявлений несёт рекламодатель. Администрация сайта оставляет за собой право не публиковать объявления, влияющие на престиж сайта. Наш адрес почты: admin@ex-press.by