Розничные цены на АЗС за 1 литр 19.09 вт Сейчас Вечер Ночь Утро 19.09 Нацбанк Покупка Продажа Кросс-курсы
АИ-95 1.23 0.64 0.53 0.37
Ветер
ЮЗ 6 м/с
Влаж. 59 %
USD 1.94 1.93 1.95 EUR/USD 1.19
АИ-92 1.15 0.60 0.60 0.35 EUR 2.31 2.31 2.33 USD/EUR 0.84
ДТ 1.27 0.66 0.55 0.38 RUR 0.03 3.32 3.36 USD/RUR 57.59
Марка
BYR
USD
EUR
RUR
t, C°
+15
+10
+8
+11
cy
BYR
BYR
BYR
Все курсы.

Барысаўшчына 100 гадоў таму. Частка ІІ

11.01.2015 22:42 | Нататкі пра Барысаў | 2 | |
Рейтинг статьи: 5 (голосов: 1)

(весткі з Барысаўскага павету на старонках “Нашай Нівы” за 1915 год).

1915 год прынёс новыя выпрабаванні як на беларускую зямлю ў цэлым, так і на Барысаўшчыну ў прыватнасці. Не абмінуў ўвагай здарэнні з жыцця краю і галоўны нацыянальны рупар беларушчыны гэтага часу – газета “Наша Ніва”.

Новы 1915 год унёс карэктывы і ў жыццядзейнасць самой газеты. Ва ўмовах ваеннага становішча і жорсткай цэнзуры, “Наша Ніва” вымушана была плаціць ваенныя падаткі і адмовіцца ад прапаганды беларускай дзяржаўнасці, амаль кожны нумар (пачынаючы з 23 студзеня) выходзіў з істотнымі купюрамі цэнзараў, працягвалася практыка канфіскацыі газеты. Як і раней забаранялася падпісвацца на выданне настаўнікам і вучням Віленскай навучальнай акругі, паштовым, вайсковым і іншым чынам. Рэдактару газеты Янку Купале прыйшлося спраўляцца з няпростымі фінансавымі праблемамі, да таго ж павольна і няўхільна да Вільні набліжаўся фронт Першай сусветнай. У выніку 7 жніўня 1915 г. выйшаў апошні нумар выдання (пазней “Наша Ніва” на кароткі час адновіць свой выхад у 1920 г.), а ў верасні Вільню ўжо акупавалі нямецкія войскі.



Зрэшты, пакуль газета выходзіла, на яе старонках, як і ў 1914 г., з’яўлялася інфармацыя пра падзеі з Барысаўскага павета. Пашырыўся штат барысаўскіх карэспандэнтаў. Да ліку Язэпа Шпэта і Янкі Святлячка далучыліся новыя імёны – А. Нетрашкевіч з-пад Плешчаніц (цяперашні Лагойскі раён) і легендарны дзеяч беларускага нацыянальнага руху Карусь Каганец. Апошні пасля выхаду на свабоду з чарговага зняволення працяглы час не мог усталявацца на работу. Але ў пачатку 1912 г. знайшоў месца кіраўніка фальварка Жортаў у Барысаўскім павеце, дзе служыў апошнія шэсць гадоў свайго жыцця і адкуль пісаў карэспандэнцыі ў “Нашу Ніву” і іншыя беларускія выдавецтвы. Напрыклад, яго руцэ належыць допіс ў першую беларускую газету ад 21 лютага 1915 г., дзе ён паведамляў пра забойства ў Разлогах, здзейсненае на рэлігійнай глебе. 

Інфармацыя пра горад Барысаў і мястэчка Новабарысаў (пра правабярэжную частку горада у “Нашай Ніве-1915” яшчэ казалася як пра асобны населены пункт) нешматслоўная і датычыць у асноўным пажараў на заводах і дзейнасці павятовага земства.

Так, 23 студзеня паведамлялася пра вялікі пажар (агонь было відаць за 10 вёрст), які знішчыў шкляную гуту Палецкага, 31 студзеня – пра тое, што часткова згарэла ўжо іншая шкляная гута – “Барысаў” братоў Краеўскіх. 2 ліпеня на старонках “Нашай Нівы” гаварылася пра выпадак, у выніку якога на фабрыцы дрожджаў Гутмана з-за выбуху на прадпрыемстве адкінула дах і пажар не маглі патушыць на працягу сутак. 

Аднак у цэлым вялікія пажары ў 1915 г. абмінулі Барысаў. Але зачапілі Плешчаніцы – на той час адно з самых вялікіх мястэчак павета. “10 ліпеня згарэла мястэчка Плешчаніцы” – паведамляў карэспандэнт “Нашай Нівы”. Пажар пачаўся з кагальных лазень і перайшоў на жыллёвыя пабудовы. У выніку згарэла 99 дамоў, 45 крам і 2 сінагогі. Агульная шкода склала – 200 тысяч рублёў (31 ліп.).

Маецца паведамленне пра Барысаўскае павятовае земства, пра якое з артыкулаў “Нашай Нівы” за 1914 г. складваецца ў прынцыпе прыязнае меркаванне: мясцовае самакіравання рабіла дастаткова захадаў на тое, каб добраўпарадкаваць транспартныя шляхі, што для транзітнага горада мела вялікае значэнне. На гэты раз паведамляецца пра тое, што 13 лютага земства атрымала ад уладаў 60 тысяч рублёў на выдаткі, звязаныя з вайной (“НН”; 13 лют.).

У 1915 г. працягвалася кампанія па барацьбе з алкагалізмам і таму найбольшая частка допісаў з Барысаўскага павета належала менавіта ёе. Так, за год адразу тры разы паведамляецца пра раскрыццё дзейнасці нелегальных бровараў на тэрыторыі павета: спачатку быў раскрыты браварок у вёсачцы Мачулішчы (цяперашні Крупскі раён) (9 крас.), а пазней у Каменнай Студні (24 крас.) і засценку Старына (цяперашні Смалявіцкі раён). Пра пакаранні іх гаспадароў нічога не гаварылася, але мяркуючы па ўсім выракі былі суровымі.

Дарагавізна гарэлкі правакавала асобныя элементы ў грамадстве да супрацьпраўных дзеянняў. Так, 7 сакавіка паведамлялася, што ў Мінску прайшоў суд аб нападзе на “манапольку” ў в. Бытча. 19 ліпеня 1914 г. падчас мабілізацыі натоўп запасных гвалтоўна ўлез у “манапольку” і вынес адтуль гарэлкі на 14 рублёў 45 капеек. У выніку двух завадатараў асудзілі на пазбаўленне ўсіх правоў і зняволенне ў арыштанцкай роце адпаведна на 3 і 3,5 гады.

У студзені паведамлялася пра частыя выпадкі нападу ваўкоў (“цяпер ходзюць не па адным, а цэлымі ватарбамі”) на людзей. Жыхар з в. Старыя Валасовічы (цяперашні Лепельскі раён) позна вяртаўся дахаты з мястэчка і яго перастрэлі сем ваўкоў – ад навалы ён цудам уцалеў, але ўжо ўратаваным, цяжка захварэў і памёр (“НН”; 16 студз.).

Значна скараціліся карэспандэнцыі ад “зэмбінскага нашаніўца” Язэпа Шпэта: відаць што гэта было звязана з яго мабілізацыяй у расійскае войска. Тым не менш 1 мая ў “НН” з’явіўся яго допіс з фронта пра “дзіўную вайну” на нямецка-расійскім фронце, які амаль  не зрушыўся з месца з лістападу мінулага года.

Першая сусветная вайна стала галоўнай прычынай закрыцця газеты “Нашай Нівы”, але тым не менш спрычынілася да запаветнай мары яе выдаўцоў і аўтараў – беларускай дзяржаўнасці.
Аляксандр Лапо
Система OrphusЕсли вы заметили ошибку в тексте новости, пожалуйста, выделите её и нажмите Ctrl+Enter
Комментарии к новости (2)
***
06.02.2017 08:42:34
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
***
07.02.2017 23:02:44
+0 / -0
Пост ожидает модерации.
Написать комментарий
Ваше имя:
E-mail:
Введите текст
на картинке:
Сообщение:
Внимание! Комментарии, нарушающие законы РБ,
содержащие оскорбления и ненормативную лексику, без предупреждения удаляются администрацией сайта. Если информация, содержащаяся в комментариях, нарушает ваши права, оскорбляет честь и достоинство или наносит урон деловой репутации, сообщите об этом в редакцию по e-mail: admin@ex-press.by
Еще в разделе «Нататкі пра Барысаў»
03.07.2015 17:35 | 1 |
Як віншавалі з 3 ліпеня барысаўская і смалявічская раёнкі ў 1945 годзе
21.05.2015 20:32 | 2 |
«Самыя дэмакратычныя выбары» і «Ачкаўцірацелі з райзо»: аб чым пісала барысаўская раёнка 70 год таму
15.02.2015 20:59 | 2 | |
Яўрэйскі Барысаў
16.01.2015 18:44 | 3 |
Барысаўшчына на фотаздымках з Бундэсархіва
11.01.2015 22:42 | 2 |
Барысаўшчына 100 гадоў таму. Частка ІІ
01.01.2015 13:28 | 3 |
Янка Купала: барысаўскі след
21.12.2014 14:14 | 2 |
Барысаў ва ўспамінах нямецкага генерала
14.12.2014 13:06 | 4
Шыльды без гісторыі: па слядах старэйшых барысаўскіх вуліц
Новости региона Новости читателей
18.09.2017 15:35
Интервью журналисту телеканала «112» он дал на боевой позиции.
18.09.2017 17:42
Президент оценит уровень взаимодействия войск при ведении оборонительного боя.
18.09.2017 17:00 |
Некоторые БМП заметить практически невозможно.
18.09.2017 14:31 |
Новый глава вертикали утвержден депутатами.
19.09.2017 13:55
Рассмотрение дела состоится 17 октября 2017 года.
19.09.2017 15:02
В этот день можно будет посетить БЕЛАЗ и КЗТШ, побывать на концертах и принять участие в конкурсах.
19.09.2017 14:48 |
До назначения на должность Ольга Голобородова работала учителем биологии.
18.09.2017 16:48 |
Белорусский автомобильный завод готовится отметить День машиностроителя.
Неформат

Дурка

В союзной России вот уже третье столетие сохраняются две беды: дураки и дороги. В Беларуси с дорогами чуть получше, но вместо них, похоже, возникает иная проблема - деньги.  

Полный абзац

«Народная газета», №25 (3621), пятница, 26 июня 2015 г.
Итак, нам в этом году в очередной раз предстоит сделать выбор. Народная мудрость гласит: “От добра добра не ищут!” В связи с этим белорусам следует тысячу раз хорошенько подумать о том, стоит ли пускать на капитанский мостик своего корабля тех, кто даже и не скрывает своего намерения выпустить из рук его руль и тем самым бросить страну на произвол рыночной стихии. А уж эта стихия, будьте уверены, со всего маху швырнет всех нас на острые рифы рыночного олигархического капитализма.

ПолиGraff

президент Беларуси
обращаясь 21 апреля с ежегодным посланием к белорусскому народу и Национальному собранию, прокомментировал критику пенсионной реформы

Всего ответов: 69707

САДизмы

Соня, 5 лет
Копошусь на кухне, Сонечка сидит тихонько в туалете с книжкой. И вдруг как закричит, у меня аж внутри все похолодело. Пулей влетаю в туалет - дочка сидит как ни в чем не бывало.
- Соня, что случилось?!
- Ничего...
- Почему кричала?!
- Мама, ну здесь же восклицательный знак!
Все высказывания детей

Блог в помощь

Борис Шапиро
Борис Шапиро Борис Шапиро родился в Москве, с 1975 года он постоянно живет в Германии, но интересуется всем, что происходит в России. И, конечно, в Беларуси: отец его, Израиль Шапиро – уроженец Борисовского района Минской губернии.
Мой коллега, профессор Зиновий Кресин, пригласил поступить в аспирантуру. Когда пришел приказ меня в очередной раз выгнать, Зяма прямо на нем написал: «Пошли вы все на х.й».

КИНОхаос

Команда бесстрашных девушек встала на защиту Нью-Йорка.
Все кинообзоры

Право имею

Вопрос депутату

Справка

iPuzzles

Опрос
Как вы оцениваете свой уровень жизни?
Живем в роскоши
Живем в достатке
Хватает только на самое необходимое
Экономим постоянно
Еле сводим концы с концами
Результаты
Конвертер валют
BLR
USD
1.9382
EUR
2.3128
RUR
0.033656
PLN
0.54012
CZK
0.088837
UAH
0.07409
Мнения авторов опубликованных материалов могут не совпадать с мнением администрации сайта. При любом использовании материалов сайта ссылка (для интернет-ресурсов - гиперссылка)
на ex-Press.by обязательна! Ответственность за содержание рекламных объявлений несёт рекламодатель. Администрация сайта оставляет за собой право не публиковать объявления, влияющие на престиж сайта. Наш адрес почты: admin@ex-press.by